Güncellemek için aşağı sürükleyin

Hamilelik Rehberi 8 Ağu

Dış Gebelik Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Gebeliğin sağlıklı bir biçimde ilerlemesi ve anne adaylarının bebeklerini sağlıklı olarak kucaklarını almaları için birtakım gereksinimlerin olması gerekir. Bunlardan biri ise döllenen yumurtanın doğru şekilde rahim içine ulaşması ve konumlanmasıdır.

Dış Gebelik Nedir?

Embriyonun sağlıklı olarak gelişimine başlaması için döllenen yumurta rahim içinde endometrium tabakasına tutunması gerekir. Ancak döllenen yumurta rahim dışında herhangi bir yere konumlanırsa (sıklıkla tüplere tutunur) bu durum dış gebelik veya ektopik gebelik olarak isimlendirilir.

Dış gebelik oluşumu kesinlikle normal değildir. Kadın üzerinde ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Dış gebeliklerin devamı mümkün olmayıp, acilen sonlandırılması gerekir. Çok sık rastlanan bir durum değildir. Rastlanma sıklığı 50 gebelikte bir olarak kayıtlara geçmiştir.

Rahim gebelik oluştuğunda bebeğin büyüdüğü ve gelişimini sürdürdüğü steril bir ortamdır. Yumurtalıkta üretimi yapılan yumurta hücresi sperm ile buluştuktan sonra bir yolculuk yapar ve normal koşullarda rahim içerisine yerleşmesi gerekir. Eğer dış gebelik oluşmuş ise döllenen yumurta rahme değil, rahim dışına bir yere yerleşmiş demektir (bu da sıklıkla fallop tüplerine olur). 

Olması gereken yerde olmayan döllenen yumurta gelişimine yanlış bir ortamda devam eder ve sıklıkla düşük ile sonuçlanır. Kadınlar dış gebelikte de mide bulantıları, gebelik testi sonucunun pozitif çıkması gibi hamilelik belirtileri görürler. Dış gebelik acil müdahale gerektiren bir durum olup, sıklıkla hastaneye yatış yapılıp tedaviler uygulanır.

Ana Rahmi ve Fallop Tüpleri
Ana rahmi ve fallop tüpleri

Fallop tüpleri yada diğer yerler embriyonun tutunması ve büyümesi için uygun yerler değildir, ve bu durum kadın için hayati risk meydana getirir. Dış gebelik oluşur ve sonlandırılmaz ise fallop tüplerine zarar verir ve üreme fonksiyonunun tamamen kayıp edilmesine neden olabilir. Bu nedenle tespiti halinde acilen dış gebeliğin sonlandırılması, sonraki gebelik oluşumları için son derece önemlidir.

Dış Gebelik Nedenleri Nelerdir?

Dış gebeliğin nedenleri her zaman bariz belirgin bir şekilde ortaya çıkmaz. Ancak aşağıda anlatacağımız durumlardan biri yada birkaçı dış gebelik nedenleri arasında olabilir.

Fallop Tüplerindeki Enfeksiyon

Dış gebeliğin oluşmasında etkili olan ve uygun ortamı hazırlayan etkenler; tüplerin hareket yeteneklerini kısmi olarak azaltan veya tüplerde tıkanıklık yaratacak durumlar dış gebeliğin oluşmasına neden olabilir. Bunların en sık görüleni ve karşılaşılanı daha önce geçirilen enfeksiyonlar olmaktadır. Çünkü geçirilen her enfeksiyon dokularda azda olsa hasar yaratır. 

Geçirilen enfeksiyon sayısı ve şiddetine göre de yapışıklık boyutları değişir. Yapışıklıklar tüplerin içinde gerçekleşir ve tüpleri kapatır. Ayrıca tüp dışında da oluşarak tüplerin genel yapısında bozulmalara neden olabilir.

Gerçekleşen tıkanıklıklar sperm geçişlerini engelleyecek boyutta ise kısırlık oluşur. Fakat kısmi bir tıkanıklık söz konusu ise yumurta hücresi ile sperm buluşabilir ve döllenme gerçekleşebilir. Ancak bu durumda dış gebelik ihtimali yüksek olur. Tüplerin dışında gerçekleşen yapışıklıklarda hareket özelliğini kısıtlar ve dış gebeliğin oluşması içim uygun ortamı sağlar.

Daha Önce Dış Gebelik Öyküsü

Önceki gebeliklerinde dış gebelik öyküsü olanlarda, tekrar oluşma ihtimali daha yüksektir. Daha önce dış gebelik yaşayan kadınların tekrar bu sıkıntı ile karşılaşma ihtimalleri %10 civarındadır.

Rahim İçi Araç Kullanımı (Spiral)

Spiral gibi rahim içi araçların kullanımının dış gebelik üzerinde etkili olup olmadığı tartışılan bir konudur. Spiral takılması gebeliğin oluşmasını önlemekte başarılı bir doğum kontrol yöntemidir. Bu nedenle Spiral takılan bir kadının gebe kalması düşük bir ihtimaldir. Ancak herhangi bir gebelik oluşursa, bu gebeliğin dış gebelik olma olasılığı yüksektir.

Buradan şu anlam çıkartılabilir: Spiral kullanımı dış gebelik riskini yükselten bir durum değildir. Ancak Spiral kullanırken gebelikten şüphe edilirse bunun dış gebelik olup olmadığı ilk bakılacak konulardandır.

Doğum Kontrol Hapları

Bazı kullanılan doğum kontrol hapları içerisinde yalnızca progesteron barındıran minipill tipi doğum kontrol haplarıdır. Bunlar tubal hareketleri yani tüp hareketlerini kısıtlayarak dış gebeliğe zemin hazırlayabilirler. İçeriğinde progesteron barındıran spirallerde ise risk daha fazladır.

Doğum kontrol hapları
Doğum kontrol hapları

Diğer Nedenler

  • Daha önceden olan bir enfeksiyon nedenli yara dokuları yada tüplere yapılan bir cerrahi müdahale yumurtanın rahat hareket edememesini sağlayabilir.
  • Pelvik bölgelerine ve yine tüplere cerrahi müdahale sonucunda dokularda yapışma oluşabilir. Bunların başında over kistlerine yapılan operasyonlar ve apandisit ameliyatlarından sonra dokularda yapışıklık görülebilmektedir.
  • Tüplerde doğumsal bir yapı bozukluğu olabilir. Normal dışı büyümelerde tüplerin şekillerinde oynama yaparak, şekil bozukluklarına neden olabilir. Bu nedenlerden kaynaklı döllenen yumurta rahme kadar ilerleyemez ve dış gebelik oluşabilir.

Dış Gebelik Risk Etkenleri Nelerdir?

Aşağıdaki nedenler dış gebeliklerdeki risk faktörünü arttıran unsurlardır:

  • 35 yaşından sonra gebe kalmak,
  • Birden daha fazla kürtaj yaptırmak,
  • Endometriozis,
  • Doğurganlığı arttırıcı ilaç kullanımı,
  • Tüp bebek yada kısırlık tedavisi alıyor olmak,
  • Cinsel yol ile bulaşan hastalıklar,
  • Hormon bozuklukları,
  • Başarılı olmayan tüp bağlama işlemi veya ligasyon yani bağlamanın iptal edilme işlemi.

Dış Gebelik Belirtileri Nelerdir, Nasıl Anlaşılır?

Normal gebeliklerde görülen ne kadar belirti varsa hepsi dış gebelikte de görülmektedir. Adet kesilmesi, mide bulantıları, memelerde hassasiyet, gebelik testlerinin pozitif olması dış gebeliği gizler. Ancak normal gebelik belirtileri yaşansa bile bazı bulgular ayırt edici olabilir.

  • Karın bölgesinin bir yerinde meydana gelen dayanılmaz ağrılar,
  • Pelvis, karın, omuz yada boyun kısmında şiddeti değişkenlik gösteren ağrı,
  • Normalde gelen vajinal kanamadan daha hafif yada daha yoğun hamilelik kanaması,
  • Baş dönmesi, bayılma, bitkinlik,
  • Rektal bölgede basınç hissi.
Karın bölgesi ağrıları
Karın bölgesinde yaşanan dayanılmaz ağrılar bir dış gebelik belirtisi olabilir

Yukarıdaki belirtilerin bir yada birkaçı yaşanıyorsa ve doğrulanmış bir gebelik söz konusuysa acilen en yakın sağlık kuruluşuna gidilmelidir.

Dış Gebelik Nasıl Teşhis Edilir?

Eğer dış gebelikten şüphe ediliyor ise acilen bir hekime gidilmelidir. Dış gebelik fiziksel muayene sayesinde teşhis edilmez. Ancak hekimin kararıyla diğer etkenleri elemek adına fiziksel muayeneye ihtiyaç duyulabilir. Öte yandan doktorlar dış gebeliğin teşhisini koyabilmek adına bazı işlemler yapacaklardır.

  • Tanı konulmasında en önemli tekniklerden birisi transvajinal ultrasonografi'dir. Hekim gebelik kesesinin konumunu kontrol ederek olması gereken yerde mi diye bakar. Bu işlemi vajina içine konumlandırdığı özel bir alet yardımı ile gerçekleştirir.
  • hCG ve progesteron seviyeleri kontrol edilmek üzere kan testlerine başvurulur. Bu hormonlar gebelik esnasında kanda olan hormonlardır. İşte bu hormonlar birkaç gün süre ile aynı seviyede kalır yada azalma eğilimi gösterirlerse ve gebelik kesesi hala yoksa yüksek ihtimalle dış gebelik gelişmiştir.
  • Fallop tüpünün kopması sonucunda bir kanama ortaya çıkabilir. Bunu anlamak içinse kuldosentez uygulanabillir. Kuldosentez işlemi, vajinanın üst kısmından rahim arkasında kalan ve rektum önünde olan boşluğa iğne yerleştirilerek kan olup olmadığının kontrolüdür. Kanama varsa muhtemelen fallop tüpü kopmuş demektir. Bu acil müdahale gerektiren bir durumdur.
Transvajinal ultrasonografi
Transvajinal ultrasonografi dış gebelik tanısı konulmasında önemli bir yöntemdir

Dış Gebelik Tedavisi Nasıl Yapılır?

Dış gebelik tedavisi için aşağıdaki tedavi yolları izlenir.

İğne Tedavisi

Hekim yaptığı kontroller sonucunda dış gebeliğin komplikasyon olasılığının düşük olduğu kanaatine varırsa dış gebelik kütlesinin kendiliğinden patlayarak düşük ile sonuçlanması için birkaç ilaç verebilir. İlaç enjeksiyon şeklinde verilir ve birkaç gün kan testleri ile hasta takip edilir.

İlacın etkili olması demek; kanama, kasılma gibi belirtiler yani düşük yapma belirtileridir. Bu tedaviden sonuç alınamaz ise ki bu çok nadir olur, cerrahi müdahale ile tedavi yapılır. İlaç fallop tüplerine zarar vermez. Ancak ilaç alındıktan sonra ki birkaç ay gebe kalınamaz.

İğne tedavisi
İğne tedavisi dış gebelik tedavisinde tercih edilen yöntemlerden birisidir

Dış Gebelik Ameliyatı

Dış gebelik ameliyatı, dış gebeliğin cerrahi yol ile alınması ve hasar kontrolü yapılarak, hasar tespiti halinde ilgili onarımların gerçekleştirilerek işlemin sonlanmasıdır. Buna tıp dilinde laparotomi adı verilir.

Açılan küçük bir kesi yardımı ile içeri giriş yapılır ve kamera konumlandırılır. Ardından dış gebeliğe neden olan embriyo vücut dışına alınır ve fallop tüpünde ki zararların onarımı gerçekleştirilir. Cerrah bu işlemi başarısız olarak sonuçlandırırsa, tekrar dener ancak bu sefer daha büyük bir kesi ile yapar bu işlemi. Ayrıca fallop tüpü onarılamayacak kadar hasar görmüşse işlem esnasında çıkarmak gerekebilir.

Operasyon Sonrası Bakım Nasıl Olmalı?

Operasyon sonrasında iyileşme süreci hakkında hekim hastaya gerekli bilgilendirmeyi yapar. Amaç yaraların hijyenik tutulmasıdır. Ancak hastalar şu belirtilere dikkat etmelidirler;

  • Sürekli devam eden ve yoğun kanama olması,
  • Operasyon bölgesinde kötü kokan akıntı olması,
  • Şişlik,
  • Kırmızı görüntü,
  • Operasyon bölgesinde fark edilir ısı.

Cerrahi girişim sonrasında yoğun olmayan kanama ve minik kan pıhtılarının oluşması normaldir ve işlem sonrasını takip eden 1.5 ay süresince devam edebilir. İyileşme döneminde ise şunlara dikkat edilmelidir;

  • Bolca su tüketerek kabızlığı engellemek,
  • Ağır işlerden kaçınmak,
  • Cinsel ilişkiden, vajinal tampon kullanımından ve vajinal duştan kesinlikle uzak durmak,
  • Operasyon sonrasında ki 7 gün istirahat etmeye önem göstermek ve sonraki haftalarda kademeli şekilde günlük hayata geri dönmek,

Ağrılar artar yada normal dışı bir durumdan şüphe edilirse, hekim kesinlikle bilgilendirilmelidir.

Dış Gebeliğin Sık Görülmeyen Oluşumları

Dış gebelik sıklıkla tüplerde görülmektedir. Ancak nadirde olsa tüplerin dışında da oluşabilmekte. Nadir olarak görülse de bazı durumlarda tüp içerişine konumlanan embriyo, belli bir zaman sonra düşük ile neticelenir ve karın boşluğuna düşebilir. Ancak hala canlı olduğu için karın boşluğunda gelişmeye devam eder. Yine sık görülmese de yumurtalıklarda ve rahim ağzında da dış gebelik oluşumları görülmüştür.

Dış gebeliğin en sıkıntılı durumu ise heterotopik gebelik halidir. Hem dış gebelik hem normal gebelik gerçekleşmesi durumudur. Heterotopik gebeliklerde normal gebelik kesesi rahim içinde görüldüğünden rahatça dış gebelik riski elenebilir ve dış gebelik tespiti atlanabilir.

Dış gebelikten korunmak için yapılacak en doğru adım; adet gecikmesi oluştuğunda gebelikten şüphe ediliyor ise hemen bir hekime giderek muayene olmaktır. Çünkü erken tanılarda kişinin kendisine ve tüplerine zarar verilmeden tedavi etmek mümkündür.

Dış Gebelik Geçirdikten Ne Kadar Zaman Sonra Hamile Kalınabilir?

Dış gebelik geçiren kadınlar psikolojik olarak sıkıntılı zamanlar geçirebilir. Bu süreci atlattıktan sonra tekrar bebek sahibi olmak denenebilir. Ancak dış gebelikten sonra en az 2 adet dönemi geçmesini beklemek daha doğru olacaktır. Öte yandan tedavi iğne yapılarak metotreksat verilmişse sıklıkla gebe kalmak için 3 ay beklenilmesi önerilmektedir. Bunun nedeni 3 aydan daha kısa sürede gebe kalınırsa verilen ilacın bebeğe zarar verme ihtimalini ortadan kaldırmaktır.

Gebelik testi
Dış gebelik geçirenlerin %65'i 1.5 yıl içerisinde tekrar gebe kalabilmektedir

Dış gebelik yaşayan kadınların birçoğu tek fallop tüpü alınmış olsa dahi, rahatlıkla bebek sahibi olabilirler. Sıklıkla dış gebelik geçiren kadınların %65’lik kısmı 1.5 yıl içinde tekrar gebe kalabilmektedir. Fakat bazı durumlarda yumurtlama tedavilerine ihtiyaç olabilir.

Bir daha gebe kalınması halinde gebeliği takip eden hekime daha önce bir dış gebelik öyküsü olduğu kesinlikle söylenmelidir.

1 Puan

Benzer gönderiler