Güncellemek için aşağı sürükleyin

Basitçe Anlat 21 Haz

Cam neyden yapılır?

2 Puan
  • 21 Haz

    İnsanlık tarihi boyunca bir çok devir geldi geçti; Taş Devri, Tunç Devri, Demir Devri.. Soru şu ki, şu anda içinde yaşadığımız yaşa hangi takma adı verirdiniz? Şahsen, ona Cam Çağı adını vermek için oy veriyorum!

    Bugün, camın bir şekilde kullanılmadığı neredeyse hiçbir yaşam alanı yoktur. Evlerin, arabaların, gemilerin, trenlerin ve hatta uçakların camları cam levhalardan yapılmıştır. Cam ürünler, su kaplarından, bardaklardan, dekorasyon eşyalarından, farklı şişe ve güneş gözlüklerinden, şişelere, laboratuvar öğelerine, akkor ampullere, floresan tüplere ve günlük olarak doğrudan veya dolaylı olarak kullandığımız yüzlerce diğer öğeye kadar neredeyse her alanda kullanılır. Ben de hep küçükken merak eder dururdum, bu cam nasıl yapılıyor, neyden yapılıyor? Diye. Mesleğim gereği de camla sürekli haşır neşir olduğum için bu konuda epey bilgi sahibi olduğumu söyleyebilirim. Elimden geldiğinde camların neyden ve nasıl yapıldığını kısaca anlatmaya çalışacağım.

    Cam dünyanın en garip maddelerinden biridir. Bizi koruyacak kadar güçlü, ama aynı zamanda çılgınca binlerce parçaya bölünebilir. Camlar, bildiğimiz kumdan yapılır, parlak ve şeffaftır. Ve belki de en tuhaf olanı da; camlar katı gibi görünür ve davranır, ama aslında kılık değiştirmiş birer garip bir sıvı türüdür.

    Buna inanmak zor olabilir, ancak cam sıvı kumdan yapılır. Daha spesifik olarak, cam çoğunlukla SiO2 silikon dioksitten oluşan sıradan kum ısıtılarak yapılır, kum sıvı bir hale gelene kadar eritilir. Aynı şeyin plajda sıcak yaz günleride neden gerçekleşmediğini merak edebilirsiniz, ancak bunun cevabı oldukça basittir; kumun ihtiyaç duyduğu erime sıcaklığı çok yüksektir, yaklaşık 1700 derece. Epey sıcak değil mi? Kum 1700 derece sıkcaklıkta ısıtılır ve formunu değiştirerek sıvı bir hale dönüşür.

    Erimiş ve sıvı hale gelmiş olan kumun soğumasına izin verildiğinde, eski haline geri dönmez. Isıtma işlemi, kumu tam bir kimyasal dönüşüme uğratır, böylece yeni bir içyapıya bürünür. Erimiş kumu soğutmak için kullanılan tekniğe bakılmaksızın, hiçbir zaman tam olarak özlü bir katı haline gelmez. Bunun yerine, donmuş bir sıvıya veya şekilsiz bir katıya dönüşür diyebiliriz. Temel olarak cam, daha çok katılarda, genellikle bulunan bazı kristallerin yapılarının yanı sıra, sıvılarda sıklıkla görülen bazı moleküler rastgelelikleri içeren bir katı ve bir sıvı arasındaki bir haç gibidir. Bu daha bilimsel bir açıklama oldu sanırım. Kısaca cam; plajdaki kumların 1700 derece sıcaklıkta ısıtılması sonucu oluşur. 1700 derece sıcaklıkta ısıtılan kumlar formunu değiştirir ve sıvı bir hale gelir, ardından sıvı hale gelen kum soğutularak cam elde edilir. Isıtma işlemi kumun formunu tamamen değiştirdiği için soğuğunda eski haline dönemez.

    Bildiğiniz üzere camlar sadece günlük yaşamda kullanılmaz, sanatçılar da camları kullanarak çok özel işler yaparlar, sanat icraa ederler, buna cam sanatı denilir. Cam yapma sanatı çok eskidir. İnsanın ilk kez cam yapmayı öğrendiği tarih kesin olarak bilinmemektedir, ancak Mısır'da MÖ 2500 yılına kadar yapılmış bazı cam boncuklar yakın zamanda keşfedilmiştir. Babil'de M.Ö. 2600 yıllarında yapılmış mavi bir cam çubuk bulunmuştur. Bu bulgulardan anladığımız kadarıyla eski insanların nasıl cam yapılacağını öğrendiğini anlayabiliyoruz.

    Size camın nasıl yapıldığına dair kaba bir fikir verdiğimi düşünüyorum, ancak şimdi camın bir endüstriyel tesisinde nasıl yapıldığına bakalım. Endüstriyel bir cam tesisinde; kum, atık cam (genellikle geri toplanan) parçaları, kireçtaşı (kalsiyum karbonat CaCO3 ile karıştırılır ) ve sodyum karbonat (sodyum karbonat, Na2 CO3 fırında ısıtılmadan önce) karışıma ilave edilen soda külü, yalnızca imalat işleminde enerji tasarrufu sağlamak amacıyla kumun erime noktasını azaltmak içindir. Bununla birlikte, bunun da istenmeyen bir dezavantajı vardır; suda çözünecek bir cam türü üretir. Buna karşı karışıma kireçtaşı eklenir. Bu işlemden elde edilen son ürün teknik olarak soda-kireç-silika cam olarak adlandırılır. Bu soda-kireç-silika cam, çevremizde yaygın olarak gördüğümüz genel amaçlı camdır. Her gün kullandığımız cam şişeler ve kavanozlar ; soda-kireç-silika cam türüdür.

    Farklı cam türleri yapmak için, ticari cam üreticileri genellikle biraz farklı cam üretim süreçleri kullanırlar. Bu değişiklik genellikle diğer kimyasalları da işin içine katarak yapılır. Bitmiş camın görünüşünü veya özelliklerini değiştirmek amacıyla kimyasallar eklenir. Örneğin, yeşil renkli cam yapmak için erimiş kum karışımına krom veya demir bazlı kimyasallar eklenirken, mavi cam için kobalt tuzu eklenir. Fırına dayanıklı cam yapmak için, erimiş karışıma bor oksit eklenir. Kurşun oksit, gerektiğinde daha kolay kesilebilen ince bir kristal cam yapmak için eklenir.
    Kurşun geçimrz veya temperli cam gibi bazı son derece uzmanlaşmış ve süper güçlü cam varyantları farklı bir üretim süreci ile yapılır. Kurşun geçirmez cam yapmak için birden fazla cam ve plastik katman sıkıştırılır, bu sayede süper güçlü camlar elde edilir. Otomobil ön camlarında ve otomobillerde kullanılan sertleştirilmiş veya temperli camlar genellikle erimiş camları çok daha güçlü hale getirmek için çok hızlı soğutularak yapılır. Tamperli camlar günümüzde artık akıllı telefonlarda da kullanılmaktadır. Özellikle akıllı telefonlarının dokunmatik ve daha hassas olan ekranını korumak için, harici tamperli cam kullanılır. Bunlar incecik bir kılıf şeklindedir ve telefon ekranını kaplar, bu sayede ekran zarar görmez. Temperli camlar kırılmaz algısı yanlıştır, elbette kırılır ama normal camlar gibi parçalara ayrılmaz bir arada kalır .

    Camlar ile ilgili olarak söyleyeceklerim bu kadar, gerçekten insanı kendine hayran bırakan bir madde. Cam yapımı çok basit, üstelik çok sağlıklı, yapımı maliyetli de değil ve doğaya zarar da vermiyor.

    3 Puan
    • 21 Haz

      Bu işi sanata döken emekçiler de var

      camdan birçok aksesuar üretiyorlar dediğiniz gibi hem maliyeti az hem de doğal ayrıca cam daha sağlıklı bir malzeme olduğundan dolayı benim için tercih sebebi

      1 Puan

    Benzer gönderiler